De blokkade snijdt de Cubaanse universiteiten af van de buitenwereld.

Dita Toska^[i], onderzoeker Financieel Recht aan de VUB, trok in april 2025 met zes masterstudenten naar de UCLV – de Universiteit “Marta Abreu” in Santa Clara. De bedoeling was om de VS-blokkade van Cuba van dichtbij te onderzoeken en partnerschappen met het academisch personeel in Cuba op te bouwen. Hier volgt haar getuigenis. 
Wat wij ondervonden was dat de blokkade een ongeziene zowel academische als praktische impact heeft op de werking van de universiteit. Voor ons vertrek vroegen we de rector van de UCLV welk materiaal we best konden meebrengen voor de universiteit. De rector liet weten dat de vele elektriciteitsplannen de veiligheid van de studenten belemmerden, wegens het gebrek van verlichting op campus. Hij vroeg ons of het mogelijk was lampen die op zonne-energie werkten, over te vliegen, zodat hij ’s avonds de zichtbaarheid van de campus en bijgevolg de veiligheid van zijn studenten kon verzekeren.
Daarnaast is er een groot tekort aan technisch materiaal. Er is geen enkele scanner aanwezig op campus. Bij ons bibliotheekbezoek liet de bibliothecaris weten bezig te zijn met de digitalisatie van oudere boeken. Het einddoel is om het volledig archief, met boeken die tot wel 500 jaar oud zijn, volledig te digitaliseren en gratis beschikbaar te stellen online. Het gebrek aan een scanner op campus bemoeilijkte dit proces zwaar. Tot vandaag moeten zij rekenen op de goodwill van een lokaal bedrijf in Santa Clara, dat één dag per week hun scanner uitleent voor de digitalisatie van de talloze pagina’s. 
Na veel telefoonverkeer met potentiële lokale verkopers liet de universiteit weten dat er omwille van de blokkade in heel Santa Clara geen scanners beschikbaar waren. De enige oplossing was een scanner in België aan te schaffen en mee te nemen op een volgend bezoek.  Door de verstrenging van de blokkade eerder dit jaar is deze onderzoeksmissie niet kunnen doorgaan.
Toch is niet alles verloren: via VLIRUOS hebben verschillende Belgische universiteiten bijgedragen aan de vernieuwing van de ICT-apparatuur van de UCLV. Op de deur van de bibliotheek pronkt dan ook een trotse sticker met daarop: “VLIRUOS: sharing minds, changing lives. The Belgian Development Cooperation”.
In 2022, ter viering van 25 jaar partnerschap tussen de VUB en UCLV, ondertekenden beide universiteiten een  Strategic International Partnership (SIP). Dit maakt onder andere fondsen vrij voor interuniversitaire bezoeken tussen de twee instellingen. Zonder deze financiële steun zou het niet mogelijk zijn voor het Cubaans universiteitspersoneel om een vliegticket naar de VUB te betalen.
Ook lokaal heeft de blokkade een impact op de dagelijkse werking. Reeds in 2025 beperkte het tekort aan benzine de toegankelijkheid van de campus, die buiten het centrum van Santa Clara gevestigd is. De leden van het onderwijspersoneel kunnen geen benzine betalen—als er überhaupt benzine te vinden is. Onderling spreken zij vaste opstaplocaties af. Personeelsleden die een rit met een mototaxi kunnen bemachtigen (en betalen), rijden langs deze vaste pick-up locaties om onderwijzend personeel op te pikken en mee te laten rijden naar campus. De lokale trein rijdt maar 2 keer op en af: wie de laatste rit van 15u30 richting het stadscentrum mist, student of professor, is gestrand tot de volgende ochtend.
Sinds de verstrenging van de blokkade begin dit jaar heeft de campus van UCLV vaak de deuren moeten sluiten. Online lesgeven is geen waardig alternatief: de vele elektriciteitsplannen en de beperkte ICT-middelen van de studenten zorgen ervoor dat er niet op kwalitatieve wijze afstandsonderwijs kan worden gegeven. Om dezelfde reden moet ook de geplande onderzoeksmissie van 2026 worden uitgesteld. De universiteit liet immers weten geen buitenlandse onderzoekers te kunnen ontvangen. Zo worden de hoger onderwijsinstellingen in Cuba volledig afgesneden van de buitenwereld.